Nişasta Sanayicileri Derneği (NİSAD) Yönetim Kurulu Başkanı İsmail Başaran:
‘’Nişasta Ve Ürünleri, Türkiye’de Nişasta Sektörü’’
Nişasta, buğday, mısır, patates içinde doğal olarak bulunan kompleks bir karbonhidrattır. Bitkilerin büyük çoğunluğunda bir enerji deposu görevi gören nişasta, genellikle buğday, mısır, patates gibi ürünlerden elde edilse de pirinç, bezelye, bakliyat, tatlı patates ve muz gibi diğer birçok tarım ürününde de bulunur.
Nişasta, bitkilerin büyümesi ve çoğalması için gerekli olan glikozu üretmesini ve depolamasını mümkün kılar. Bu durum bitkilerin üremesi ve büyümesi için hayati öneme sahiptir.
Nişasta Hangi Kaynaklardan Elde Edilir?
Dünya’nın farklı bölgelerinde farklı tarımsal hammaddelerden nişasta üretilir. Türkiye’de ise nişastanın çok büyük kısmı mısırdan elde edilir. Ülkemizdeki 300 bin çiftçinin ürettiği 9 milyon mısır üretiminin yüzde 25’ini nişasta sanayisi kullanmaktadır.
Türkiye’de nişasta nasıl üretilir?
Nişasta sanayinde, hasat sırasında koçandan ayrılan mısırlar nişasta, yağ, protein ve lif gibi bileşenlerine ayırılır. Bu ilk aşamada bileşenlerin fiziksel olarak ayrılması için kırma, eleme ve santrifüjleme gibi bir dizi basit işlem kullanılır. İkinci aşamada ise en saf haliyle ayrıştırılan nişasta, kuruduktan sonra olduğu gibi kullanılır (doğal nişasta) veya performansını değiştirmeyi amaçlayan çeşitli dönüşümlerden geçirilir (modifiye nişasta).
Bu işlemlerin sonunda nişasta ve türetilmiş ürünler toz veya şuruplar halinde kullanıma hazırdır. Kullanıma hazır bu ürünlerin hayatımızla iç içe geçmiş birçok alanda kullanıldığı görülmektedir.
Nişasta Hangi Alanlarda Kullanılır?
Nişasta, günlük gıda ve gıda dışı binlerce üründe yaygın olarak bulunur. Yenilenebilir ve biyolojik olarak parçalanabilir olduğu için plastikler, deterjanlar ve tutkallar gibi çok sayıda kimyasal uygulamada fosil yakıt bileşenlerinin yerine kullanılan mükemmel bir hammaddedir.
Türkiye’de nişasta sanayinin ürünleri gıda, ambalaj ve paketleme, biyoplastikler, boya ve boyama kimyasalları, döküm, hayvancılık, ilaç eczacılık, kâğıt, kimya, kozmetik ve kişisel bakım, tekstil, yapı kimyasalları sektörlerinde hammadde olarak kullanılmaktadır.
Gıda Sanayisinde Nişasta ve Ürünleri sıkça kullanılmaktadır.
- Özellikle hamur işleri, kurabiye, kek, tatlılar, pastiller, nuga gibi ürünlere nişasta ve türevleri eklendiğinde; doku, hacim, tat, parlaklık, gelişmiş stabilite ve daha uzun bir raf ömrü sağlar.
- Nişasta ve türevleri; soğuk suda çözünürlük, farklı sıcaklıklarda daha stabil viskozite, sıcak akışkanlık, daha iyi stabilite sağlamak amacıyla gıda endüstrisinde geniş kullanım alanlarına sahiptir.
Nişasta Ürünleri
Türkiye’de nişasta sanayi, doğal nişastalardan modifiye nişastalara, sıvı ve katı tatlandırıcılara kadar çok sayıda farklı ürün üretmektedir. Bu ürünler; Modifiye Nişasta, Maltodekstrin, Nişasta şekeri, Glukoz-Fruktoz şurupları, Dekstrin, Kristal Fruktoz, Polioller, Protein ve Lifler’dir.
Türkiye’de Nişasta Sanayi ve Ülke Ekonomisine Katkısı;
- Ülkemizde nişasta sanayicileri Adana, Bursa, Kırklareli, Sakarya, Gaziantep ve İstanbul olmak üzere toplam altı ilde faaliyet göstermektedir. Nişasta şirketleri lokasyon olarak, gıda üretiminin yoğun ya da dış pazarlara erişimin kolay olduğu bölgelerdedir.
- Nişasta sanayi, 2023-2024 üretim sezonunda, 275 bin 610 ton nişasta şekeri (NBŞ) ve 230 bin ton mısır nişastasıyla birlikte yan ürünleri ihraç ederek, ülkeye yaklaşık 350 milyon dolar döviz kazandırmıştır.
- Nişasta sanayinin temel girdisi olan mısırın yaklaşık dörtte biri nişasta sektöründe kullanılmaktadır. Böylece bu alanda faaliyet gösteren 300 bin mısır çiftçisinin 75 binine istihdam sağlamaktadır. Ayrıca sektördeki üretimlerde 2.650 kişisi doğrudan olmak üzere 12 bin kişi çalışmaktadır.
- 2023-2024 üretim sezonu itibariyle Türkiye’de tarım istihdamının yüzde 1,2’si, sanayi istihdamının ise yüzde 0,4’ü nişasta sanayisi tarafından sağlanmaktadır. Nişasta sanayisi iş sağlığı ve işçi güvenliği anlamında uluslararası standartlara uyum sağlamış bir sektördür.