Sirke İhracatının Önündeki En Büyük Engel Tağşiş Yapan Şirketler
Sirke Üreticileri Derneği (SirkeDer) sirke üretim sektörünün etik gelişimini artırmak, sektörde karşılaşılan zorlukların üstesinden gelmek, son tüketicilerde sirke üretim ve tüketimi konusunda farkındalık yaratmak ve sektörde mesleki gelişimi artırmak amacı ile sektördeki sirke üreticilerini bir araya getirerek Kasım 2020’de İzmir merkezli olarak kuruldu.
Sektörün gelişiminin yanı sıra tüketicilere ve kamuoyuna doğru, güvenilir kaynaklardan bilgi akışını sağlamaya yönelik olarak faaliyet gösteren SirkeDer ülke genelinde tüketicilerin ve üyelerinin haklarını korumak için çalışıyor. Pazardaki ürünlerin mevzuatlara uygunluğunu takip eden SirkeDer, aykırılık durumunda ilgili yasal kuruluşlara gerekli bildirimleri ve takibini yürütüyor. Dernek aynı zamanda haksız rekabetle mücadele edilmesine ve sektörün etik kurallara uygun olarak serbest rekabet koşulları altında çalışmasına katkıda bulunuyor.
Derneğin diğer hedefleri arasında aşağıdaki konular yer alıyor:
- Sirke sektörünün teknolojik gelişmesine, analiz yöntemlerinin ve sirke mevzuatının geliştirilmesine katkı sağlamak,
- Sirke üreticilerinin mesleki standartlarını geliştirmeleri ve mesleki sorunlarının çözümü için katkıda bulunmak,
- Dünyada sirke üretimi, tüketimi ve ticareti ile ilgili gelişmeleri takip etmek; bu gelişmeleri üyeleri ile paylaşmak, sirke konusunda araştırmaları özendirmek ve desteklemek.
- Sirke ihracatında Türkiye’de üretilen sirkeyi niteliksel ve niceliksel olarak hak ettiği kategoriye taşımak.
Sirkede Tağşiş Konusu
Dünya sirke ihracatı pazarı yaklaşık 1,5 milyar dolar düzeyindedir ve İtalya kaliteli ve katma değerli ürünler ile bu pazarın yaklaşık yarısını domine etmektedir. Türkiye’nin 2024 ihracatı ise sadece 10 milyon dolar düzeyindedir. Bunun en büyük sebebi, ülkemizde tağşiş yapan şirketlerin Türkiye’deki tüm üreticilere ihracatta önünü kesmesidir.
TSE 1880 EN 13188 sirke standardına göre sirkenin asitlik oranı minimum %4 olmalıdır. Doğal sirkelerde asitlik doğal fermantasyon yoluyla bakteriler tarafından şekerin önce alkole, sonra asetik asite dönüştürülmesiyle elde edilir. Yalnız, bazı firmalar sentetik yolla elde edilen asetik asiti sirke içerisine karıştırarak sahtecilik yapabiliyor. Bazen de beyaz sirkede tamamen doğal sirke yerine sentetik asetik asit kullanılıyor. Ya da çok az miktarda doğal sirke ile asetik asiti karıştırıp, tağşiş yapılıyor. Mevcut analiz yöntemi ile de bu durum tespit edilemiyor. Oysa sentetik asetik asit kullanılması insan sağlığı için tehlike oluşturmaktadır.
SirkeDer’in Tahşişe Karşı Mücadelesi ve Alınan Önlemler
Sirke Üreticileri Derneği (SirkeDer) olarak, tüketici sağlığını korumak ve piyasadaki haksız rekabeti önlemek amacıyla önemli adımlar atıyoruz. Ankara’da Tarım ve Orman Bakanlığı ile yaptığımız görüşmeler neticesinde, Bakanlık tarafından NMR (Nükleer Manyetik Rezonans) cihazı alınmıştır. Bu cihaz ile Türkiye genelinden toplanacak çeşitli sirke örnekleri tarım bakanlığı akredite laboratuvarlarında analiz edilerek, 2 yıl içerisinde Avrupa standartlarına uygun sahte ve tağşişli ürünlerin tespiti sağlanacaktır.
Öte yandan zincir marketlerle düzenlediğimiz toplantılarla, sirke piyasasında yaşanan haksız rekabet ve tüketici sağlığını riske atan bilgileri de paylaşıyoruz. Analiz yapan kurum tarafından bu bilgilerin Tarım ve Orman Bakanlığı ile paylaşılması ve ilgili gıda konusunda yerel otorite olan bakanlık tarafından kamuoyu ile paylaşılması gıda güvenliği için elzemdir.
Sirke sektöründe kalite ve güvenin sağlanması için karbon izotop analizinin standartlara eklenmesi büyük önem taşıyor. Bu yöntemle sirke ürünlerinde tağşişin tespiti daha kesin ve bilimsel bir şekilde yapılabilecek. Sirke Üreticileri Derneği (SirkeDer) olarak, bu analiz yönteminin resmi standartlara dahil edilmesi ve Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından sirke tebliğinin oluşturulması için yoğun çalışmalar yürütüyoruz.
Sirke sektöründe kalite ve güvenin sağlanması için karbon izotop analizinin standartlara eklenmesi büyük önem taşıyor. Bu yöntemle sirke ürünlerinde tağşişin tespiti daha kesin ve bilimsel bir şekilde yapılabilmektedir. Derneğimiz tarafından belirli periyotlarda tüm Türkiye’de satılan sirke ürünlerinden numuneler alınarak Çukurova Üniversitesi’nin Merkezi Araştırma Laboratuvarında (ÇÜMERLAB) analizleri yaptırılmaktadır.
Yeni TSE standardıyla sirke için asitlik değeri %5 olarak belirlenmiştir. Bu hedef, kalite açısından olumlu görünse de, üreticiler için uygulamada zorlayıcı olabilir. Önceki uygulamalarda yer alan %4 asitlik seviyesi, birçok küçük ve orta ölçekli üretici tarafından doğal fermantasyonla daha güvenli şekilde sağlanabiliyordu. Yeni asitlik hedefi, bazı üreticilerin yasa dışı yollarla asetik asit ilavesine yönelmesine ve bu yolla tağşiş riski oluşmasına neden olabilir. Bu nedenle, yeni oluşturulacak tebliğde %4 asitlik seviyesinin korunması, hem üretim çeşitliliğini gözetmek hem de tüketici sağlığını güvence altına almak açısından önemlidir.
SirkeDer olarak, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da sektörde etik kurallar çerçevesinde, serbest ve adil rekabet ortamının korunması için mücadelemizi sürdüreceğiz.
Sirke Üreticileri Derneği
Yönetim Kurulu Başkanı
Gürhan Güven