ASÜD, Türkiye Süt Sektörünün Dönüşümüne Yön Veriyor
2009 yılında kurulan ve bu yıl itibariyle 150 üye sayısına ulaşan Ambalajlı Süt ve Süt Ürünleri Sanayicileri Derneği (ASÜD), Türkiye süt ve süt ürünleri sanayisinin öncü firmalarını ve üreticilerini temsil eden, buradan aldığı güçle sektörün gelişimine yön veren bir sivil toplum kuruluşudur.
Türkiye süt sektöründeki işletmelerin iletişim ve koordinasyonunu sağlamak, süt ve süt ürünleri sektörünün sürdürülebilir büyümesini desteklemek, uluslararası rekabet gücünü geliştirmek, kamu–özel sektör iş birliğini güçlendirmek, halk sağlığını gözetmek ve akademi ile bilimsel bilgiyi sektörle buluşturmak, temel önceliklerimiz arasında yer almaktadır.
Süt sektörü; kırsal kalkınmadan sanayi üretimine, ihracattan halk sağlığına kadar geniş bir etki alanına sahiptir. Bu nedenle derneğimizi yalnızca bir sektör temsilcisi değil, aynı zamanda gıda sisteminin stratejik bir paydaşı olarak konumlandırıyoruz.
Türkiye süt sektörü son yıllarda hem üretim hem de dış ticaret açısından istikrarlı bir büyüme göstermektedir. 2023 yılında 390,6 milyon dolar olan, 2024 yılında 489,5 milyon dolara yükselen süt ve süt ürünleri ihracatı, 2025 yılı itibarıyla önceki yıla göre %6,9 artışla 523,3 milyon dolara ulaşmıştır. 2025 yılındaki ihracatın yarısına yakınını (236 milyon dolar) peynirler oluşturmaktadır. Ürün bazlı dağılımına bakıldığında peynirler (%45,1), peynir altı suyu ürünleri (%14,9), yağsız süttozu (%14,7) ve dondurma (%13,9) ihracatın ana omurgasını (%88,6) oluşturmaktadır.
Hedef pazar dağılımında ise Irak (%17,1), Cezayir (%8), Suudi Arabistan (%5,2), KKTC (%5,2), Birleşik Arap Emirlikleri (%5,2) gibi ülkeler öne çıkarken, toplam ihracatın %40,7’si, sözü edilen ilk 5 ülkeye yapılmaktadır. Bu bağlamda diğer bir hedefimiz, pazar çeşitliliğidir. Geleneksel pazarlara ek olarak Asya ve ABD gibi yüksek potansiyelli pazarlara yönelik stratejik açılım sürmekte, halihazırda 100’e yakın ülkeye, süt ve süt ürünleri ihraç edilmektedir.
Bununla birlikte sektör yalnızca ihracat rakamlarıyla değil, yapısal dönüşümüyle de dikkat çekmektedir. Türkiye’deki çiğ süt üretimi 2024 itibariyle 22,5 milyon tona ulaşmıştır ve bunun %57,7’si sanayi tarafından işlenmektedir. Bu veri bizler için önemlidir; sektör artık yalnızca üretim değil, işleme, standardizasyon ve katma değer üretme odağına geçmiştir.
Hayvan varlığına bakıldığında, 2025 yılında Türkiye’de toplam büyükbaş sayısı (sığır + manda) 17,7 milyon başa, küçükbaş hayvan varlığı (koyun + keçi) ise 57,9 milyon başa ulaşmıştır. Hem büyükbaş (2023’te 16,6 milyon), hem küçükbaş (2023’te 52,4 milyon) hayvan sayısında 2023 sonrası istikrarlı bir artış söz konusu olmuştur. Bu tablo, hayvansal üretim altyapısında özellikle son iki yılda büyüme eğiliminin güçlendiğini göstermektedir.
Türkiye süt sektörünün önündeki en önemli gündem maddelerinden biri, büyümeyi nicelikten niteliğe taşımaktır. Bu kapsamda temel hedeflerimizden biri, katma değerli ürün üretimidir. Peynir, dondurma ve fonksiyonel ürünlerde artan ihracat, sektörün dönüşüm yönünü net biçimde göstermektedir.
Avrupa Birliği ile uyum ve entegrasyon, ASÜD’ün kurulduğu yıllardan beri yoğun çaba gösterdiği bir hedeftir. Avrupa Birliği, sektör için yalnızca bir pazar değil, aynı zamanda kalite ve standartların referans noktasıdır. Türkiye’de 44 üretim tesisimizin AB onaylı olması bu uyumun somut göstergesidir.
2019 yılında başlayıp 2021 yılında tamamladığımız “Türkiye Sütçülük Sektörünün Su Sürdürülebilirliği: Verimlilik, Riskler ve Kırılganlıklar Projesi”, bu amaçla attığımız ilk adımlardandır. AB Sivil Toplum Diyaloğu kapsamındaki projede su riski değerlendirilmiştir ve değer zinciri üzerindeki su riskinin olası etkilerine dair projeksiyonlar yapılmıştır.
ASÜD olarak sektörün gelişimine yalnızca söylem düzeyinde değil, somut projelerle katkı sağlamaktayız. Sektörel Gelişim Programları kapsamında düzenlediğimiz webinar, sektörel eğitim, üniversite işbirlikleri ve mevzuat çalışmaları, bunun en önemli örnekleridir.
Bu bağlamdaki en son faaliyetimiz, 30’a yakın üyemiz ile Almanya–Bavyera’da, Bayern International ile koordineli bir şekilde gerçekleştirdiğimiz teknik ziyarettir. Türkiye süt sektöründen üst düzey temsilcilerin katılımıyla gerçekleştirilen bu program; teknoloji transferi, endüstriyel iş birlikleri, eğitim ve bilgi paylaşım ile sürdürülebilir üretim uygulamaları başlıklarında önemli kazanımlar sağlamıştır.
Almanya, süt işleme teknolojileri ve ekipmanlarında küresel ölçekte en önemli ülkelerden biridir. Bu nedenle kurulan temaslar yalnızca ticari değil, aynı zamanda verimlilik, kalite ve sürdürülebilirlik açısından stratejik değer taşımaktadır. Bu tür uluslararası temaslar, Türkiye süt sektörünün küresel entegrasyonunu hızlandırmakta ve rekabet gücünü doğrudan artırmaktadır.
Türkiye süt sektörü olarak kritik bir eşikte olduğumuzu düşünüyoruz. Ülkemizin güçlü bir üretim altyapısı var, sanayi entegrasyonu artıyor, ihracat büyüyor ve uluslararası standartlara uyum hızlanıyor. Ancak bu tablo, süt sektörünün büyük potansiyelinin tamamen kullanıldığı anlamına gelmiyor.
Asıl meselemiz, bu potansiyeli yüksek katma değerli, sürdürülebilir ve küresel rekabete açık bir yapıya dönüştürebilmek. ASÜD olarak bu dönüşümün merkezinde yer alıyoruz. Sektörümüzü yalnızca büyüten değil, aynı zamanda dönüştüren bir anlayışla çalışmaya devam ediyoruz.
ASÜD Yönetim Kurulu Başkanı
Harun Çallı