{"id":6855,"date":"2020-05-08T13:00:23","date_gmt":"2020-05-08T13:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tgdf.org.tr\/chn\/?p=6855"},"modified":"2020-05-23T13:48:54","modified_gmt":"2020-05-23T13:48:54","slug":"covid-19-sonrasi-sut-ve-sut-urunleri-sektoru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tgdf.org.tr\/chn\/covid-19-sonrasi-sut-ve-sut-urunleri-sektoru\/","title":{"rendered":"COVID-19 Sonras\u0131 S\u00fct ve S\u00fct \u00dcr\u00fcnleri Sekt\u00f6r\u00fc"},"content":{"rendered":"

TGDF Akademi COVID-19 Konferanslar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn sorunlar\u0131 masaya yat\u0131r\u0131ld\u0131. Sekt\u00f6r\u00fcn salg\u0131n olsun olmas\u0131n her zaman sefer g\u00f6rev emri halinde sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilen konferansta, en b\u00fcy\u00fck sorunun s\u00fct \u00fcreticisine<\/em> yap\u0131lan \u00f6deme ile perakendeciden yap\u0131lan tahsilat aras\u0131ndaki dengesizlik oldu\u011fu vurguland\u0131.<\/strong><\/p>\n

COVID-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fc \u00fczerindeki etkisi TGDF Akademi\u2019de masaya yat\u0131r\u0131ld\u0131. SETB\u0130R Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Tar\u0131k Tezel moderat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde d\u00fczenlenen video konferansta s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6nde gelen isimleri sekt\u00f6r\u00fcn durumunu ve gelece\u011fini de\u011ferlendirdi.<\/p>\n

Konferansa Aynes Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Murat Hocalar, P\u0131nar S\u00fct Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc G\u00fcrkan Hekimo\u011flu ve Eker S\u00fct \u00dcr\u00fcnleri Genel M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Hamit Can konu\u015fmac\u0131 olarak kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tar\u0131k Tezel: \u201cTedarik zinciri halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve ekonomi i\u00e7in kritik \u00f6neme sahip!\u201d<\/strong><\/h2>\n

G\u0131da sistemlerinde \u00dcretici (\u00c7ift\u00e7i), Hayvansal ve Bitkisel \u00fcretim, hasat, ara nakliyeler, i\u015fletmelere nakliyeler, i\u015fleme, muhafaza, pazarlama faaliyetleri, perakende kanallar\u0131na nakliyeler, perakende, halkalar\u0131 ciddi bir tedarik zinciri organizasyonudur. Adeta bir domino etkisine a\u00e7\u0131k, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl ve son derece risklere sahip bir zincirdir bu.<\/p>\n

\u00dcstelik risk \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve \u00e7e\u015fitlidir. \u00d6yle ki; bu zincirin i\u00e7indeki halkalardan biri, b\u0131rak\u0131n k\u0131r\u0131lmay\u0131, zay\u0131flasa dahi \u00fcretimden son t\u00fcketiciye kadar, sonu\u00e7 olarak, hem halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, hem de ulusal ekonomi zarar g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n

Bu risk unsurlar\u0131n\u0131n k\u00f6k nedenlerinden biri de \u00f6l\u00e7ek ekonomisi ve tedarik planlamas\u0131d\u0131r. Talep ve stok y\u00f6netimindeki planlama hatalar\u0131 ile bir yandan israf, bir yandan arz fazlas\u0131 stoklar\u0131, di\u011fer yandan da stok yetersizlikleri ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye hayvanc\u0131l\u0131kta nerede?<\/h2>\n

FAO verilerine g\u00f6re geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki bu sorun farkl\u0131l\u0131k arz ediyor. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde kay\u0131plar\u0131n %40\u2019\u0131 hasat ve i\u015fleme d\u00fczeylerinde ger\u00e7ekle\u015firken, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde ise kayb\u0131n %40\u2019\u0131 perakende ve t\u00fcketici d\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Yani geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde verimsizlik ve kalite maliyetleri, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde de israf maliyetleri ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

\u00dclkemizde 17 milyon Yedi Y\u00fcz Bin b\u00fcy\u00fckba\u015f ve 41 milyon k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f ba\u015f hayvan ile y\u0131lda 23 milyon ton s\u00fct \u00fcretiliyor. Bu rakamlar bizi D\u00fcnyada Sekizinci, AB \u00fclkeleri aras\u0131nda da \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc konuma oturtuyor. Ancak bu \u00fcretimin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Halk\u0131m\u0131z\u0131n ihtiyac\u0131 olan D\u00fcnya Standartlar\u0131nda ve T\u00fcrkiye Yasa ve Y\u00f6netmeliklerine uygun sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00fcr\u00fcnler, bu \u00fcretimin ancak %45 i ile t\u00fcketicimize ula\u015fabiliyor.<\/p>\n

Geri kalan %55 ise denetimsiz, a\u00e7\u0131kta sat\u0131lan, izlenebilirli\u011fi olmayan ve b\u00fcy\u00fck oranda ambalajs\u0131z veya uygun olmayan ambalaja sahip \u00fcr\u00fcnler. \u0130\u015fe bu perspektiften bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz D\u00fcnya veya AB s\u0131ralamalar\u0131n\u0131n maalesef i\u00e7ine giremiyoruz.<\/p>\n

\u201cG\u00fcncel sorunumuz g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme\u201d<\/h2>\n

Bug\u00fcn temel g\u00fcncel sorunumuz sa\u011fl\u0131k, g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme. Bu sorunlar, \u00fclkemiz i\u00e7in maalesef bug\u00fcn\u00fcn sorunlar\u0131 de\u011fildir. Biz \u00f6teden beri hep buna dikkat \u00e7ekiyorduk. Bilgi kirlili\u011fine, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 risklerine, haks\u0131z rekabete s\u00fcrekli dikkat \u00e7ekiyorduk. \u015eimdi hayat bunun \u00f6nemini bize maalesef \u00e7ok sert g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Sekt\u00f6r\u00fcn bilinen, sorumluluk \u00fcstelenen markalar\u0131 bug\u00fcne kadar \u00fcretim sistemlerini, birincil \u00fcretimden, t\u00fcketicinin sofras\u0131na kadar olan zinciri zaten tehlike analizleri ile kritik kontrol noktalar\u0131nda t\u00fcm sa\u011fl\u0131k ve kirlilik risklerini bertaraf ederek y\u00f6netiyor. Yani bizim i\u00e7in S\u00fct Sekt\u00f6r\u00fcndeki Sanayi \u0130\u015fletmeleri i\u00e7in 360 derece temizlik, maske, eldiven vb. zaten hayat\u0131m\u0131zda olan unsurlard\u0131. Bunu kayda ge\u00e7mekte fayda var.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Murat Hocalar: \u201cSekt\u00f6r, s\u00fct mucizesi i\u00e7in sava\u015f\u0131yor\u201d<\/strong><\/h2>\n

S\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fc sefer g\u00f6rev emri ald\u0131, sava\u015f\u0131yor. Bu sava\u015f her zaman vard\u0131, COVID-19 ile \u015fiddetlendi. Sava\u015f\u0131lan konu s\u00fct mucizesi i\u00e7in. S\u00fct insan\u0131n ya\u015famas\u0131 i\u00e7in gerekli her t\u00fcrl\u00fc besin maddesini i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran tek madde. Verilen sava\u015f bu g\u0131dan\u0131n \u00e7ocuklara, annelere ula\u015ft\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in.<\/p>\n

Salg\u0131n bu noktada kalmayacak. Gelecekte de \u00e7ok farkl\u0131 salg\u0131nlarla m\u00fccadele edilecek. \u00dclkemizde ba\u015fka bir salg\u0131n \u00e7\u0131karsa buna sokak s\u00fctleri ile mi m\u00fcdahale edilecek, yoksa g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi \u015fartlar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f s\u00fctlerle mi? S\u00fct sekt\u00f6r\u00fc pandemiden g\u00fc\u00e7lenerek \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Pandemi, insanlar\u0131n g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine ula\u015fmas\u0131n\u0131n bilim ve ak\u0131l yoluyla olaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini \u00e7ok net bir \u015fekilde ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n

S\u00fct sanayiinin uzun zamand\u0131r verdi\u011fi m\u00fccadele birbiriyle de\u011fil. S\u00fct lobi faaliyetleriyle her g\u00fcn kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131na; ervraks\u0131z, vergisiz, sa\u011fl\u0131ks\u0131z, kontrols\u00fczl\u00fc\u011fe itilmektedir. \u015eu anda y\u0131ll\u0131k 20-23 milyon ton \u00fcretilen s\u00fct\u00fcn %45\u2019i kay\u0131t alt\u0131ndad\u0131r. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde ise bu oran %98\u2019dir. COVID-19 kay\u0131ts\u0131z ekonomiyi g\u00fcndemden \u00e7\u0131karmak i\u00e7in bir f\u0131rsatt\u0131r. Gerekirse sanayi, kamu ile kafa kafaya vererek bunun m\u00fccadelesini etkili \u015fekilde vermelidir.<\/p>\n

\u201cSekt\u00f6r, s\u00fct mucizesini halka ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in m\u00fccadele ediyor\u201d<\/h2>\n

Sekt\u00f6r Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n vurgulad\u0131\u011f\u0131 14 g\u00fcvenlik \u00f6nlemi \u00fczerine 14 daha ekleyerek s\u00fct mucizesini insanlara ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in m\u00fccadele vermektedir. T\u00fcketiciyi koruma rol\u00fc basiretli \u015fekilde \u00fcstlenilmi\u015ftir. Bu rolde kamu dahil t\u00fcm payda\u015flar sekt\u00f6re destek vermeye devam etmelidir.<\/p>\n

COVID-19 d\u00f6neminde insan olarak kaybedilen de\u011ferler ve bunlar\u0131n korunmas\u0131 gerekti\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131. Yap\u0131lan al\u0131\u015fveri\u015flerin \u00e7o\u011funa ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131. \u015eimdi temel ihtiya\u00e7lar bar\u0131nma ve g\u00fcvenli g\u0131da. G\u00fcvenli g\u0131dan\u0131n ba\u015f\u0131nda da s\u00fct geliyor. Sekt\u00f6r \u00fcreticilerin \u00fcretimini sa\u011flad\u0131, \u00fcr\u00fcnlerin t\u00fcketiciye tedarikini sa\u011flad\u0131, ama kendisi ikisi aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Sekt\u00f6r y\u0131llard\u0131r bir yandan \u00fcreticilere yem sa\u011flamaya, %70\u2019i d\u0131\u015far\u0131ya ba\u011fl\u0131 yemi \u00fclkeye sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bir yandan da \u00fcreticiden sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve kaliteli s\u00fct alma m\u00fccadelesi veriyor. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda %4 ya\u011f, %3,6 protein d\u00fczeyleri konu\u015fulurken \u00fclkemizde %3,5 ya\u011f, %3,2 proteine zor ula\u015f\u0131l\u0131yor, bu arada d\u00fcnyayla rekabet etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Protein, ya\u011f ve mikrobiyolojik kaliteye odaklanm\u0131\u015f bir reg\u00fclasyon gerekiyor.<\/p>\n

\u201cCOVID-19 ambalaj ve lojistik sekt\u00f6rlerini zorluyor\u201d<\/h2>\n

COVID-19 nedeniyle ambalaj, lojistik gibi sekt\u00f6rler zorlan\u0131yor. D\u00f6viz art\u0131\u015f\u0131, arz talep dengesindeki bozulma gibi nedenler b\u00fcy\u00fck maliyet art\u0131\u015f\u0131 getiriyor. Sekt\u00f6r arada kald\u0131, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu ar\u0131yor. Kaliteyle yar\u0131\u015fmak gereken noktada, g\u00fcvenli g\u0131dan\u0131n maliyeti ile bask\u0131 alt\u0131nda kalan sekt\u00f6r \u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u011f\u0131yla, gramaj\u0131yla oynayarak bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Bunlar\u0131n reg\u00fcle edilmesi laz\u0131m. \u00dcretici ve t\u00fcketici taraf\u0131ndaki desteklemeleri sistem pop\u00fclist olmayacak \u015fekilde devreye sokarsa sanayi de rahatlayacak, sekt\u00f6r kaliteyle rekabet eder hale gelecek.<\/p>\n

\u00dclkemiz s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 i\u00e7in ya\u011f ve proteine y\u00f6nelik fiyatland\u0131rma, stok y\u00f6netimine y\u00f6nelik depolama destekleriyle en az\u0131ndan sekt\u00f6r\u00fcn finansal darbo\u011fazlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak bir destek mekanizmas\u0131, ihracata y\u00f6nelik de sekt\u00f6r\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 kriz sonras\u0131nda sekt\u00f6r\u00fc daha iyi bir noktaya getirecektir.<\/p>\n

Olu\u015facak olan normal, s\u00fct sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn bug\u00fcne kadar i\u00e7inde bulundu\u011fu anormal durumdan daha normal olacakt\u0131r. COVID-19 sekt\u00f6r\u00fcn toplumdaki rol\u00fcn\u00fc daha keskin bir oda\u011fa yerle\u015ftirmi\u015ftir. Bu bir f\u0131rsatt\u0131r. Sorunlara daha geni\u015f bir s\u00fcre\u00e7te, kamuyla birlikte kapanarak, \u00e7ok daha ciddi \u015fekilde yakla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Rakiplerimiz 2050 y\u0131l\u0131n\u0131 planlam\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

G\u00fcrkan Hekimo\u011flu: \u201cSekt\u00f6r standartlar\u0131 salg\u0131ndan \u00f6nce de \u00e7ok y\u00fcksekti\u201d<\/strong><\/h2>\n

COVID-19 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda sekt\u00f6r olarak zaten hijyen ve sanitasyon standartlar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksekti. \u00dclkemizin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fcretim sistemi var. Vir\u00fcs\u00fcn gelmesi silkelenmemizi sa\u011flad\u0131. Sokak s\u00fct\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc azalmaya ba\u015flad\u0131. \u0130hracat\u0131m\u0131z ise s\u00fcr\u00fcyor. \u00d6rne\u011fin ABD\u2019de s\u00fctler dereye bo\u015falt\u0131l\u0131rken \u00fclkemizde tek damla zayi olmad\u0131. Sekt\u00f6r hem \u00fcreticiyi, hem t\u00fcketiciyi d\u00fc\u015f\u00fcnerek s\u00fct\u00fc i\u015fleme y\u00f6n\u00fcnde gayret g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Sekt\u00f6r, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131yla birlikte bir aile. \u0130\u015fletme i\u00e7inde zaten bilin\u00e7li olan \u00e7al\u0131\u015fanlar bu bilinci evlerine, akrabalar\u0131na da yaym\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Art\u0131k bilim konu\u015fuluyor. Televizyona \u00e7\u0131k\u0131p halk\u0131 yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirenler bu s\u0131ralar g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde yok. Sekt\u00f6r halka sa\u011fl\u0131kl\u0131 ambalajl\u0131 \u00fcr\u00fcnler sunuyor, bunun yan\u0131nda devlet vergi kazan\u0131yor.<\/p>\n

\u201cS\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik sekt\u00f6r i\u00e7in \u00f6nemli\u201d<\/h2>\n

\u00dcr\u00fcn gam\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi \u00f6nemli. Past\u00f6rize s\u00fct d\u00fcnyada yayg\u0131n olarak t\u00fcketiliyor, ama salg\u0131n d\u00f6neminde UHT s\u00fct sat\u0131\u015flarda en \u00fcste \u00e7\u0131kt\u0131. ABD\u2019de baz\u0131 i\u015fletmelerin s\u00fct\u00fcn\u00fcn d\u00f6k\u00fclmesinin nedeni baz\u0131 fabrikalar\u0131n sadece tek gruba \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olmas\u0131. Zincirin b\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131n\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u0130nsan olarak bir maskenin, bir berberin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. G\u0131da fabrikalar\u0131 da dezenfektan \u00fcreten, ambalaj kartonu \u00fcreten olmazsa \u00e7al\u0131\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n

Bir di\u011fer \u00f6nemli konu da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 10 y\u0131l aile \u00e7ift\u00e7ili\u011fi y\u0131l\u0131. \u00dclkemizde \u00e7ift\u00e7ilerin ya\u015f ortalamas\u0131 57. 65 ya\u015f \u00fczeri n\u00fcfusumuz %7, yurt d\u0131\u015f\u0131nda ise %30. Gen\u00e7lerin \u00e7ift\u00e7ili\u011fe \u00f6zendirilmesi gerek. Gen\u00e7lerin istihdam\u0131 i\u00e7in daha fazla i\u015fletmeye ihtiyac\u0131m\u0131z var. S\u00fct\u00fcm\u00fcz\u00fcn %50\u2019si sokakta. \u00c7ift\u00e7ilerin s\u00fct\u00fc sanayiye vermesi ile istihdam olu\u015facak.<\/p>\n

Ticaret hayat\u0131n\u0131n i\u00e7inde vadeler var, ancak s\u00fct sekt\u00f6r\u00fcnde vadelerin dozu ka\u00e7t\u0131. Bu sadece T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil \u00f6rne\u011fin \u0130ngiltere\u2019de de b\u00f6yle. Perakende nakdinin reg\u00fclasyonla d\u00fczenlemeye koyulmas\u0131 gerek. Her \u015fey nakitle d\u00f6n\u00fcyor. Sekt\u00f6r \u00fcreticiye \u00f6demesini her ay bitti\u011finde uzatmadan yap\u0131yor. Sekt\u00f6r\u00fcn bunun yan\u0131nda her ay d\u00fczenli \u00f6dedi\u011fi elektrik, \u00e7al\u0131\u015fan maa\u015flar\u0131, ambalaj al\u0131mlar\u0131 gibi harcamalar\u0131 var. Marketlere s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda gelen paran\u0131n sisteme girmesi, \u00e7ark\u0131n d\u00f6nmesi laz\u0131m.<\/p>\n

\u201cS\u00fcttozu en stratejik \u00fcr\u00fcnlerden biri\u201d<\/h2>\n

D\u00fcnyada s\u00fct\u00fcn %95\u2019i, T\u00fcrkiye\u2019de %45\u2019i sanayiye gidiyor. Bunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Kaliteli \u00fcretim kaliteli hammaddeden yap\u0131l\u0131r. Y\u00fcksek teknoloji kullan\u0131lmas\u0131, d\u00fcnyada rekabet\u00e7i olunmas\u0131 laz\u0131m. \u00dclkemizde yak\u0131\u015fan bunu geli\u015ftirmektir. Daha fazla Ar-Ge, daha fazla te\u015fvik ile y\u00fcksek proteinli, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirici \u00fcr\u00fcnler \u00fcretebilmeliyiz.<\/p>\n

S\u00fcttozu D\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde en stratejik \u00fcr\u00fcnlerden biridir. Devlet gerekti\u011finde s\u00fcttozunu stratejik olarak alabilmelidir. Bug\u00fcn Avrupa\u2019da, ABD\u2019de \u00fcretici gerekti\u011finde bu \u015fekilde desteklenmektedir. Stoklama reg\u00fclasyonunun iyi oturmas\u0131 laz\u0131m. S\u00fcttozu, tereya\u011f\u0131 gibi \u00fcr\u00fcnlerde Devlet m\u00fcdahale mekanizmas\u0131 i\u00e7inde, serbest piyasa mekanizmas\u0131na uygun bazit ve yal\u0131n tasarlanm\u0131\u015f desteklerle hayat\u0131 devam ettiriyor olmam\u0131z laz\u0131m.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Hamit Can: \"\u00dclkemizde s\u00fct sekt\u00f6r\u00fc dimdik ayakta\"<\/strong><\/h2>\n

S\u00fct sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in her g\u00fcn ola\u011fan\u00fcst\u00fc. Sekt\u00f6r 365 g\u00fcn 7\/24 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu nedenle COVID-19\u2019un sekt\u00f6re getirdi\u011fi ekstrem bir \u00e7al\u0131\u015fma modeli yok.<\/p>\n

Bu d\u00f6nemde s\u00fct \u00fcreticisinin hemen hi\u00e7bir s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 olmad\u0131. Sorumluluk sahibi sanayicinin \u00e7i\u011f s\u00fct \u00fcretiminin hepsini her \u015fartta ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu konuda ABD\u2019de i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 durumlar ya\u015fand\u0131, \u00fclkemizde ise ya\u015fanmamas\u0131 sevindirici. ABD gibi organize bir sistemde bile bu sorunlar olurken \u00fclkemizde olmamas\u0131, sekt\u00f6r ve \u00fcreticinin birlikte ne kadar iyi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi.<\/p>\n

\u201cS\u00fct tesisleri 7\/24 \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etti\u201d<\/h2>\n

S\u00fct sanayiindeki b\u00fct\u00fcn tesisler pandemi d\u00f6neminde de 7\/24 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00fcretimi duran bir\u00e7ok sekt\u00f6r oldu. Bunun pazar ve piyasada yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 daralma nedeniyle ise ciddi bir stok maliyeti olu\u015ftu. Sekt\u00f6r \u00e7i\u011f s\u00fct\u00fc ald\u0131, i\u015fledi ve farkl\u0131 \u00fcr\u00fcnler olarak stoklamaya ba\u015flad\u0131. AB\u2019de \u00e7i\u011f s\u00fct al\u0131m\u0131nda yava\u015flama nedeniyle s\u00fct fiyatlar\u0131nda gerileme oldu, T\u00fcrkiye\u2019de ise bu y\u00f6nde bir yans\u0131ma olmad\u0131. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 40-50 g\u00fcnl\u00fck zor s\u00fcre\u00e7 atlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha iyi bir s\u00fcre\u00e7 bekleniyor.<\/p>\n

Sanayicinin as\u0131l sorunu \u00fcretip piyasaya arz etti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin \u00f6deme vadeleri. Sanayici s\u00fct \u00fcreticisine mal\u0131n\u0131n bedelini 1 ay i\u00e7inde \u00f6derken, perakendeciye verdi\u011fi mal\u0131n \u00f6demesini 60, 90, 120 g\u00fcne varan vadelerle alabiliyor. Et ve s\u00fct \u00f6zelindeki bu konu torba yasaya girdi, ancak son anda yine \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n

COVID-19 d\u00f6neminde sekt\u00f6r sat\u0131\u015flar\u0131 olarak, perakende taraf\u0131 hareketli ge\u00e7ti. Bu kanalda %30-40 art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Di\u011fer yandan, ev d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcketim sekt\u00f6r\u00fc kapanm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in bu kanal durmu\u015f oldu. S\u00fct sekt\u00f6r\u00fc \u015fu anda bunun getirdi\u011fi y\u00fckleri ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\u201c\u00dcretici maliyetlerini y\u00f6netemiyor\u201d<\/h2>\n

COVID-19 ile d\u00f6viz art\u0131\u015f\u0131, yem hammaddesi ithalat\u0131nda ve maliyetlerindeki art\u0131\u015f \u00fcreticiye ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131 getirdi. \u00dcretici desteklenmeli ve bu durum \u00e7\u00f6z\u00fclmeli. Bu sadece bug\u00fcn\u00fcn de\u011fil her d\u00f6nemin sorunu. \u00dcretici maliyetlerini y\u00f6netemiyor, s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 \u00e7i\u011f s\u00fct fiyatlar\u0131na yans\u0131tarak \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu konuda kamunun yapmas\u0131 gereken desteklemeler var. Halihaz\u0131rda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren desteklemeler yetersiz. \u00dcreticinin sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr, \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olursa s\u00fct \u00fcretimi artar. Di\u011fer yandan \u00fcretim artsa bile kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131na gidebilir. Bunun da \u00f6nlenmesi i\u00e7in muhtelif tedbirler al\u0131nmas\u0131 gerekli.<\/p>\n

COVID-19 sanayi i\u00e7in ola\u011fan bir durum oldu, ek tedbirlerle \u00fcretim s\u00fcreci devam etti. Ancak saha \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in al\u0131nan koruyucu ekipman ek maliyet getirdi. Bunlar\u0131n desteklenmesi gerek.<\/p>\n

Ciddi arz fazlas\u0131 nedeniyle stok maliyeti olu\u015ftu. S\u00fct\u00fcn fazlas\u0131 farkl\u0131 \u015fekillerde i\u015flenerek depoland\u0131. Ge\u00e7mi\u015fte T\u00fcrkiye reg\u00fclasyon ad\u0131 alt\u0131nda s\u00fct al\u0131p s\u00fcttozu haline getirerek yurt d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderiyordu. \u015eu anda bunun bir boyutunu sanayici kendi i\u00e7inde yapmakta. Bu durumun da desteklenmesi laz\u0131m.<\/p>\n

\u201c\u0130hracat d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte\u201d<\/h2>\n

\u0130hracat devam ediyor ancak d\u00fc\u015f\u00fcyor. \u0130lk d\u00f6rt ayda yap\u0131lan ihracat ge\u00e7en seneye g\u00f6re %20 d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu da sekt\u00f6r\u00fc olumsuz etkiliyor. Bu konuda her sekt\u00f6re yap\u0131lan destekler var, ancak s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etti\u011fi i\u00e7in herhangi bir destek ya da bu konuda bir s\u00f6z alam\u0131yor. Bu durumun \u00e7\u00f6z\u00fclmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Netice olarak 2020 y\u0131l\u0131 hem T\u00fcrkiye, hem D\u00fcnya i\u00e7in zor bir y\u0131l olacak. Ancak s\u0131k\u0131nt\u0131lar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dayan\u0131\u015fma ve yard\u0131mla\u015fma ile \u00e7\u00f6z\u00fclebilir. Bu konuda kamuya \u00e7ok i\u015f d\u00fc\u015f\u00fcyor. Devletin sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm sa\u011flamas\u0131 laz\u0131m. Sanayici \u00fczerine d\u00fc\u015feni yerine getiriyor. Sa\u011fl\u0131k\u00e7\u0131lardan sonra salg\u0131n\u0131n kahraman\u0131 s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

\n