{"id":6847,"date":"2020-05-07T13:00:34","date_gmt":"2020-05-07T13:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tgdf.org.tr\/chn\/?p=6847"},"modified":"2020-05-23T13:49:05","modified_gmt":"2020-05-23T13:49:05","slug":"covid-19-sonrasi-gastronomi-ev-disi-tuketim-sektoru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tgdf.org.tr\/chn\/covid-19-sonrasi-gastronomi-ev-disi-tuketim-sektoru\/","title":{"rendered":"COVID-19 Sonras\u0131 Gastronomi & Ev D\u0131\u015f\u0131 T\u00fcketim Sekt\u00f6r\u00fc"},"content":{"rendered":"

COVID-19 sonras\u0131 Gastronomi ve Ev D\u0131\u015f\u0131 T\u00fcketim Sekt\u00f6r\u00fc\u2019n\u00fc nelerin bekledi\u011fi, TGDF Akademi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen video konferansta de\u011ferlendirildi. Bir\u00e7ok kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n ilgi g\u00f6sterdi\u011fi Video Konferans\u0131n konuklar\u0131\u00a0ET\u00dcDER Ba\u015fkan\u0131 Melih \u015eahin\u00f6z, Trilye Restoran Sahibi S\u00fcreyya \u00dczmez ve Gastrofest Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni Ferit \u00d6zka\u015f\u0131k\u00e7\u0131 oldu.<\/strong><\/em><\/p>\n

PAKDER Ba\u015fkan\u0131 \u0130smet Aral ve T\u0130M \u0130stanbul Ya\u015f Meyve Sebze \u0130hracat\u00e7\u0131lar Birli\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Melisa Mutlu da konferans sonunda s\u00f6z alarak konu\u015fan isimler oldu.<\/strong><\/p>\n

\u00a0 \u00a0\"\"<\/p>\n

Melih \u015eahin\u00f6z: \u201cEv d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcketim g\u0131da sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ayakta durmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131\u201d<\/strong><\/h2>\n

Konu\u015fmas\u0131na ev d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcketimin (EDT) nas\u0131l etkilendi\u011fini ortaya koyarak ba\u015flayan \u015eahin\u00f6z, \u201cEv d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcketim ticari ve sosyal olarak ikiye ayr\u0131l\u0131yor. Kafe, restoran gibi i\u015fletmeler birinci; okul, hastane gibi kurumlar ikinci gruba giriyor. COVID-19 nedeniyle her ikisinde de ciddi d\u00fczeyde k\u00fc\u00e7\u00fclme var.<\/p>\n

G\u0131da sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ayakta durmas\u0131 i\u00e7in EDT kanal\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olmas\u0131 laz\u0131m, ancak durdu. \u00c7e\u015fitli sekt\u00f6rlerin ayakta kalmas\u0131 i\u00e7in devlet te\u015fvikleri devreye al\u0131nd\u0131, ama EDT unutuldu. Restoranlar\u0131n, kafelerin yararland\u0131\u011f\u0131 te\u015fviklerden, y\u00fczlerce binlerce i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran EDT tedarik\u00e7ileri yararlanamad\u0131. G\u00fcvenilir g\u0131dada en b\u00fcy\u00fck role sahip bir sekt\u00f6r unutuldu\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

\u201cK\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmeler yok olacak, b\u00fcy\u00fckler g\u00fc\u00e7lenerek \u00e7\u0131kacak\u201d<\/h3>\n

Ev d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcketim sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 finansal g\u00fc\u00e7l\u00fcklere de\u011finen \u015eahin\u00f6z, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n

\u0130lgili Bakanl\u0131klara yap\u0131lan ba\u015fvurular sonucunda, gelir kayb\u0131n\u0131n belgelenmesi halinde vergi te\u015fviklerinden yararlan\u0131labilece\u011fi bilgisi al\u0131nd\u0131 ama pratikte vergi daireleri buna uymad\u0131. T\u00fcm sekt\u00f6rler i\u00e7in ge\u00e7erli olan faizsiz krediler ise bor\u00e7 y\u00fck\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil.<\/p>\n

Bu durumda sekt\u00f6rde ancak r\u00fc\u015ft\u00fcn\u00fc ispatlam\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck oyuncular ayakta kalabilir. K\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli oyuncular ise bunu sa\u011flayacak sermayeye sahip de\u011fil. Bu durum de\u011fi\u015fmezse her zaman oldu\u011fu gibi krizden b\u00fcy\u00fckler g\u00fc\u00e7lenerek \u00e7\u0131kar, k\u00fc\u00e7\u00fckler ise yok olur.<\/p>\n

EDT sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn tedarik\u00e7ileri \u015fu anda sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alam\u0131yor. COVID-19 sekt\u00f6r \u00fczerinde y\u0131k\u0131c\u0131 bir etki g\u00f6stermi\u015f durumda. Hen\u00fcz herkes geli\u015fmelerin \u015fokunda. Konunun finansal boyutuyla Haziran sonunda y\u00fczle\u015fece\u011fiz.<\/p>\n

\u201cTedarik zinciri kredi kart\u0131 sistemi devreye al\u0131nmal\u0131\u201d<\/h3>\n

\u00dczerinde durulmas\u0131 gereken iki kritik konu oldu\u011fu dile getiren \u015eahin\u00f6z, \u015fu s\u00f6zlerle durum de\u011ferlendirmesi yapt\u0131:<\/p>\n

\u201c\u0130lk olarak sekt\u00f6r kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmal\u0131. Bunun i\u00e7in bir tedarik zinciri kredi kart\u0131 sistemi devreye al\u0131nmal\u0131. Kredi garanti fonu bunun altyap\u0131s\u0131n\u0131 dizayn etmeli. Bankalar restoranlara, otellere, kafelere kart vermeli; d\u00fckkanlar tedarik\u00e7ilere 6-9 taksitte \u00f6deme yapabilmeli.<\/p>\n

Bu \u015fekilde tedarik zinciri salg\u0131n\u0131n y\u00fck\u00fcne d\u00fckkanlarla beraber katlan\u0131rken, d\u00fckkanlar da bor\u00e7lar\u0131n\u0131 taksitlendirerek ayakta kalabilir. B\u00f6yle bir entegrasyon kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131n\u0131 da bitirecektir.<\/p>\n

\u00a0\u201cSertifikasyon sistemi f\u0131rsata dahi \u00e7evrilebilir\u201d<\/h2>\n

\u0130kinci konu ise sertifikasyon sistemi. G\u0131dalar\u0131n restoranlara, otellere gelene kadar ge\u00e7irdi\u011fi s\u00fcreci de i\u00e7ine alan; Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131, K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da i\u00e7inde bulundu\u011fu bir sertifikasyon modeli geli\u015ftirilmeli. Bu bir zorunluluk olmamal\u0131, ancak bu sertifikaya sahip tedarik\u00e7ilerden al\u0131\u015fveri\u015f eden turizmci, i\u015fletmeci, t\u00fcketici g\u00fcvenilir g\u0131da ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeli.<\/p>\n

Turizmi kurtarmak ad\u0131na ba\u015flanan proje g\u00fcvenilir beslenmeyi kurtarma halini almal\u0131. Turizmde rekabet etti\u011fimiz \u0130talya, \u0130spanya hareketsiz durumda. T\u00fcrkiye turizmde g\u00fcvenilir beslenmenin, her t\u00fcrl\u00fc pandemiden uzak g\u0131da alman\u0131n merkezi haline getirilebilir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak COVID-19 musibeti sekt\u00f6re iki fayda sa\u011flamal\u0131; sekt\u00f6r finansal olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir hale getirilmeli, \u0131slah edilerek daha g\u00fcvenli bir hale getirilmeli, i\u015fini iyi yapanla yapmayan ayr\u0131lmal\u0131. Hijyen ve g\u00fcvenilirlik konusu t\u00fcketicinin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde \u00e7\u00f6z\u00fclmeli. Gastronomi turizmi f\u0131rsat\u0131n\u0131 kaybediyoruz. Sekt\u00f6r\u00fc bitiriyoruz. \u00d6nlemlerin acilen al\u0131nmas\u0131, hi\u00e7 \u00fc\u015fenmeden sekt\u00f6r\u00fcn desteklenmesi laz\u0131m. EDT sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc kurtarmal\u0131y\u0131z.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

S\u00fcreyya \u00dczmez: \u201cKafelerde, restoranlarda, otellerde 3 milyon insan \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor\u201d<\/strong><\/h2>\n

Hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00fclke ekonomisi i\u00e7in ne kadar b\u00fcy\u00fck bir hacim ve \u00f6neme sahip oldu\u011funa de\u011finen \u00dczmez, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin GSY\u0130H verilerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn hizmet sekt\u00f6r\u00fcnden kaynakland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Burada EDT sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn o kadar b\u00fcy\u00fck bir rol\u00fc var.<\/p>\n

Bu nedenle sekt\u00f6r\u00fcn sorunu T\u00fcrkiye\u2019nin sorunudur. Kafelerde, restoranlarda, otellerde 3 milyon insan \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu b\u00fcy\u00fck bir vergi kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in burada ya\u015fanacak i\u015fsizli\u011fin \u00fclke gelirine etkisi de b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r.<\/p>\n

COVID-19\u2019dan sonra restoran, kafe gibi i\u015fletmelerin say\u0131s\u0131 minimuma inecek, i\u015fini iyi yapanlar ayakta kalacakt\u0131r. \u0130\u015fletmeler a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sahiplerinin i\u015fletmenin ba\u015f\u0131nda olmalar\u0131, herhangi bir hastal\u0131k gelmeden d\u00fczenli sa\u011fl\u0131k denetlemelerini yapmalar\u0131, kurallar\u0131 uygulamalar\u0131 gereklidir.<\/p>\n

\u201cRestoranlar\u0131n durumu k\u0131r\u0131lgan\u201d<\/h3>\n

Bu krizden f\u0131rsat \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131, i\u015fletmeler kendilerine \u00e7eki d\u00fczen vermelidir. Hijyene dikkat edilmeli; a\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n garsonlar\u0131n testleri d\u00fczenli olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn restoranlar art\u0131k COVID-19\u2019la ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \u0130nsano\u011flu ko\u015fullara uyan bir canl\u0131d\u0131r. Salg\u0131na al\u0131\u015fmal\u0131 ama tedbir de almal\u0131\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Restoranlar\u0131n durumu k\u0131r\u0131lgan; kapal\u0131 kalmaya bir ay dayanabilir, ikinci ay dayanabilir, ama devam\u0131nda dayanamaz. Restoranlar\u0131n istihdamda, vergide b\u00fcy\u00fck pay\u0131 var. Bu nedenle devletin bu konunun ciddi takip\u00e7isi olarak destek vermesi gereklidir. \u015eimdiye kadar yap\u0131lanlar\u0131n yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in verilen te\u015fviklerin, KGF\u2019nin nerelerde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, gerekli yerlerde kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na bakmak laz\u0131m. Vade faizsiz 6 ayl\u0131k kredi bir s\u00fcre i\u015fe yarayabilir ama bir yerden sonra t\u0131kan\u0131r. Devletin hibe yoluna gitmesi gerekli. Bu konuda beklenti var.<\/p>\n

Fine dining restoranlar hijyenik, temiz, ciddi servisleri sayesinde bu d\u00f6nemde \u00f6nem kazanacak. Masa mesafeleri ayarlanacak, paket servislerde UV uygulamas\u0131 yap\u0131lacak, valeler eldiven ve maske kullanacak. Bu durum birka\u00e7 ay bu \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecek, sonras\u0131nda duruma bak\u0131lacak.<\/p>\n

\u201cKrizle birlikte hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn de\u011feri anla\u015f\u0131ld\u0131\u201d<\/h3>\n

Kriz bir a\u00e7\u0131dan faydal\u0131 oldu. \u0130nsanlar evde yemek pi\u015firmeye ba\u015flad\u0131 ve hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn k\u0131ymeti anla\u015f\u0131ld\u0131. Eskiden restoranlara pahal\u0131 diyenler \u015fimdi maliyetleri g\u00f6rd\u00fc. Restoranlar bal\u0131k, et satm\u0131yor; hizmet sat\u0131yor, bu anla\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\u0130la\u00e7 denemelerinin olumlu sonu\u00e7lar g\u00f6sterdi\u011fi bilgileri geliyor. K\u0131sa s\u00fcrede hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirilebilir. Karamsar olmamak laz\u0131m. Restoranlar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 geciktirmemek laz\u0131m. COVID-19 gibi ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar da insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Bir hastal\u0131\u011f\u0131 yenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken di\u011ferine yakalanmamak laz\u0131m.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ferit \u00d6zka\u015f\u0131k\u00e7\u0131: \u201cSekt\u00f6r yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya\u201d<\/strong><\/h2>\n

Yeme i\u00e7me sekt\u00f6r\u00fc 2 ayd\u0131r kapal\u0131. 50 ki\u015finin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir restoran kapand\u0131\u011f\u0131nda ilk ay maa\u015flar \u00f6denir, d\u00fckkan kiras\u0131 \u00f6denir; ancak et, bal\u0131k, ekmek, \u00e7ay, kahve, temizlik malzemeleri gibi al\u0131mlar durur. \u0130kinci ay i\u015ften \u00e7\u0131karmalar ba\u015flar, kira \u00f6denemeyebilir. \u0130\u015ften \u00e7\u0131kan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n talebi ve harcamas\u0131 d\u00fc\u015fer.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ay i\u015ften \u00e7\u0131karmalar devam eder, restoran sahibinin birikimi d\u00fc\u015fer, bu a\u015famadan sonra i\u015fletmenin yeniden a\u00e7\u0131lmas\u0131 zorla\u015f\u0131r. \u0130\u015fletme ekonomiden \u00e7ekilir. \u00d6nlemler bitti\u011finde yerine ayn\u0131 kapasitede bir i\u015fletme a\u00e7\u0131lmazsa yukar\u0131daki ekonomi yok olur gider.<\/p>\n

Ekonomide birinin harcamas\u0131 bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n geliridir. Bu durum devam ederse gelir harcama zinciri kopar. Dolay\u0131s\u0131yla, iki aydan sonra gerek restoranlar, gerek tedarik\u00e7iler baz\u0131nda gelir harcama zincirinin kopmas\u0131, \u00fclkenin kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi en b\u00fcy\u00fck tehlikedir. S\u00fcre uzarsa hem \u00fcretim, hem t\u00fcketim baz\u0131nda bir\u00e7ok i\u015fletmeyi kaybedebiliriz.<\/p>\n

\u201cKontroll\u00fc bir sosyal hayat ba\u015flayacak\u201d<\/h3>\n

K\u00fcresel COVID-19 salg\u0131n\u0131, \u00fclke ekonomilerinin ne kadar k\u0131r\u0131lgan oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda konu art\u0131k \u201cinsanlar\u0131 m\u0131 kurtaral\u0131m, ekonomiyi mi kurtaral\u0131m?\u201d boyutuna gelmi\u015ftir. Ba\u015fta ABD ve AB \u00fclkeleri olmak \u00fczere geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler 2-2,5 ayl\u0131k salg\u0131n sonras\u0131nda tercihlerini ekonomiyi kurtarma y\u00f6n\u00fcne kayd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yeni normal nedir? \u0130\u015fletmeler a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kontroll\u00fc bir sosyal hayat ba\u015flayacak. Oturma d\u00fczenleri de\u011fi\u015fecek. 100 masal\u0131k bir i\u015fletme 60-65 masayla \u00e7al\u0131\u015facak. Girdiler d\u00fc\u015fecek, ama kira de\u011fi\u015fmeyecek, i\u015f\u00e7ilik de\u011fi\u015fmeyecek dezenfektan gibi \u00f6nlemlere y\u00f6nelik harcamalar\u0131 artacak. Girdileri %45 d\u00fc\u015fen, giderleri artan i\u015fletmeler nas\u0131l ayakta kalacak? Bu nedenle sekt\u00f6r ciddi \u00f6l\u00e7ekte daralacak, yeni normal can yak\u0131c\u0131 olacak.<\/p>\n

Turizmde 1 seneyi kaybettik, 2021\u2019de bile zorlanabiliriz. Salg\u0131n sonras\u0131nda yeni bir hayat, t\u00fcm sekt\u00f6rler i\u00e7in bir eliminasyon olacak. S\u00fcreci iyi g\u00f6zlemleyen, iyi kavrayan, \u00f6nlemlerini iyi alan i\u015fletmeler ayakta kalacak.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0130smet Aral: \u201cSekt\u00f6rler TGDF liderli\u011finde toplanmal\u0131\u201d<\/strong><\/h2>\n

T\u00fcrkiye\u2019de EDT sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fc \u00e7ok a\u00e7\u0131k turizm geli\u015ftik\u00e7e bu sekt\u00f6rde de kalite artacak, gurme sekt\u00f6r\u00fcnde geli\u015fmeler olacakt\u0131r. COVID-19 bir milat olarak kabul edilmeli, bug\u00fcnk\u00fc ticari \u015fartlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak uygar, teknolojiye a\u00e7\u0131k, sermayedar\u0131, yat\u0131r\u0131mc\u0131y\u0131 koruyan, mevzuat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmal\u0131.<\/p>\n

Sekt\u00f6rler TGDF\u2019de liderli\u011finde toplanmal\u0131, hatta bir komisyon kurulmal\u0131, mevzuat \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 en iyi \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kar\u0131larak TOBB ve STK\u2019larla birlikte gerekli Bakanl\u0131klara iletilmeli.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Melisa Mutlu: \u201cT\u00fcrkiye turizmi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat s\u00f6z konusu\u201d<\/strong><\/h2>\n

Turizm rakiplerimiz \u0130spanya ve \u0130talya ipin ucunu b\u0131rakm\u0131\u015f durumda. Yunanistan\u2019\u0131n nas\u0131l yol alaca\u011f\u0131n\u0131 da takip etmek gerekiyor. COVID-free \u015fehirler, b\u00f6lgeler, il\u00e7eler, k\u00f6yler yarat\u0131lmal\u0131. Bu yap\u0131labilirse turizmde \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Bunun denizcilik aya\u011f\u0131 da var. Turizmde Avrupa\u2019dan pay alabilirsek \u00e7ok iyi bir yere gelebiliriz. Gastronomi sadece i\u00e7 piyasa olarak de\u011fil k\u00fcresel olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli. Global anlamda T\u00fcrk gastronomisini nereye getirebilece\u011fimizi konu\u015fmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n