{"id":6830,"date":"2020-05-06T14:41:16","date_gmt":"2020-05-06T14:41:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tgdf.org.tr\/chn\/?p=6830"},"modified":"2020-05-07T18:54:20","modified_gmt":"2020-05-07T18:54:20","slug":"covid-19-sonrasi-bakliyat-sektoru-nereye-gidiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tgdf.org.tr\/chn\/covid-19-sonrasi-bakliyat-sektoru-nereye-gidiyor\/","title":{"rendered":"COVID-19 Sonras\u0131 Bakliyat Sekt\u00f6r\u00fc Nereye Gidiyor?"},"content":{"rendered":"

COVID-19 sonras\u0131 bakliyat sekt\u00f6r\u00fcndeki geli\u015fmeler TGDF Akademi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen video konferansta de\u011ferlendirildi. \u00c7ok say\u0131da kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n haz\u0131r bulundu\u011fu videokoferans\u0131n konuklar\u0131 PAKDER Ba\u015fkan\u0131 \u0130smet Aral, Hakan Agro DMCC CEO\u2019su, D\u00fcnya Bakliyat\u00e7\u0131lar Federasyonu Eski Ba\u015fkan\u0131 Hakan Bah\u00e7eci ve Toprak Mahs\u00fclleri Ofisi Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Ahmet G\u00fcldal oldu.\u00a0<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0130smet Aral: \"Uzun s\u00fcre \u00fclkedeki potansiyeli ortaya \u00e7\u0131karacak net bir politika ortaya koyulamad\u0131\"<\/strong><\/h3>\n

Konferans\u0131n ilk konu\u015fmac\u0131s\u0131 olan PAKDER Ba\u015fkan\u0131 \u0130smet Aral konu\u015fmas\u0131na bakliyat tar\u0131m\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye'deki tarihsel s\u00fcrecine ili\u015fkin bilgi verdi. Aral bakliyat tar\u0131m\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fte yeterince desteklenmemesinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi. Aral konu\u015fmas\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n

\"T\u00fcrkiye 1980\u2019lerde bakliyat konusunda Hindistan\u2019dan sonra ikinci s\u0131radayd\u0131. O zaman 35-40 milyon civar\u0131nda olan n\u00fcfusa kar\u015f\u0131n 1,6 milyon tonluk bir \u00fcretim mevcuttu. Destek politikalar\u0131n\u0131n ve al\u0131m stratejilerinin de\u011fi\u015fmesi, nadas alanlar\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131 gibi nedenlerle nohut ve mercimek ba\u015fta olmak \u00fczere bakliyat tar\u0131m\u0131 cazip olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131, T\u00fcrkiye k\u00fcresel pazardaki hakimiyetini kaybetti. \u015eu anda 1,2 milyon tonluk bir \u00fcretim yap\u0131l\u0131yor, a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmak i\u00e7in d\u00f6nem d\u00f6nem ithalata gidiliyor.<\/p>\n

\"D\u00fcnyada \u00fcretim artarken T\u00fcrkiye'nin pay\u0131 geriledi\"<\/h3>\n

D\u00fcnya bakliyat \u00fcretimi 1990\u2019lardan sonra %50 art\u0131\u015f g\u00f6sterirken T\u00fcrkiye\u2019de d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fand\u0131. \u00dclkemizin d\u00fcnya \u00fcretimindeki pay\u0131 %1,3\u2019e geriledi. Uzun s\u00fcre \u00fclkedeki potansiyeli ortaya \u00e7\u0131karacak net bir politika ortaya koyulamad\u0131. Ancak son 10 y\u0131lda bakliyat konusunda fark\u0131ndal\u0131k art\u0131yor, Devlet taraf\u0131ndan olumlu ad\u0131mlar at\u0131l\u0131yor. 2008\u2019de ton ba\u015f\u0131na 100 TL olarak yeniden ba\u015flayan destek, bug\u00fcn 800 TL\u2019ye ula\u015ft\u0131. Yine de bakliyat \u00f6zelinde giri\u015fimlerde bulunmak yeterli de\u011fil. Sekt\u00f6r ancak tar\u0131m\u0131n geneline y\u00f6nelik at\u0131lacak ad\u0131mlarla b\u00fcy\u00fcyebilir.<\/p>\n

COVID-19 salg\u0131n\u0131 ile yeni bir d\u00f6nem ba\u015flad\u0131. Salg\u0131ndan sonra ilk akla gelen tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc oldu. Art\u0131k D\u00fcnya tar\u0131ma farkl\u0131 yakla\u015facak. T\u00fcrkiye\u2019nin \u015fans\u0131 verimli topraklar \u00fczerinde olmas\u0131. Bu d\u00f6nemde do\u011fru y\u00f6netim ve strateji ile eski g\u00fcc\u00fcm\u00fcz ortaya \u00e7\u0131kabilir, T\u00fcrkiye b\u00f6lgede ba\u015frol oynayacak konuma gelebilir.<\/p>\n

\"T\u00fcrkiye bakliyatta kendine yetecek konuma gelmeli\"<\/h3>\n

Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli giri\u015fimlere imza at\u0131yor. 15 ilde at\u0131l arazilerin tar\u0131ma kazand\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, bakliyat tohumlar\u0131nda %75 oran\u0131nda hibe uygulan\u0131yor. Ancak sadece 15 ilin de\u011fil, topraklar\u0131m\u0131z\u0131n tamam\u0131n\u0131n verimini art\u0131racak \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmal\u0131. T\u00fcrkiye bakliyatta kendine yetecek konuma gelmeli. Her y\u0131l 12 milyar dolarl\u0131k ithalat yap\u0131l\u0131yor. Bu para bizim k\u00f6yl\u00fcm\u00fcze aktar\u0131lsa, do\u011fru politikalarla ihracat\u0131m\u0131z 40 milyar dolara \u00e7\u0131ksa, bu potansiyel ortaya koyulabilse \u00fclkemiz \u00e7ok farkl\u0131 bir noktaya gelebilir.<\/p>\n

2010 y\u0131l\u0131nda uygulanmaya ba\u015flanan havza modelini bug\u00fcnk\u00fc ger\u00e7eklere g\u00f6re modifiye ederek, Dijital Tar\u0131m Pazar\u0131 platformunu da buna ekleyerek; odalar, borsalar, federasyonlar, STK\u2019lar, \u00fcniversiteler, t\u00fcm payda\u015flar, Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zla birlikte ulusal bir \u015fuur ortaya koyarak bu i\u015fi ba\u015farabiliriz.\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Hakan Bah\u00e7eci: \"Bakliyat art\u0131k hak etti\u011fi yere do\u011fru gidiyor\"<\/strong><\/h3>\n

Bakliyat\u0131n hak etti\u011fi noktaya gitti\u011fini s\u00f6yleyen Bah\u00e7eci ise konu\u015fmas\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n

\"D\u00fcnya\u2019da trendlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 1950\u2019lerde a\u00e7l\u0131kla m\u00fccadele amac\u0131yla ba\u015flayan Ye\u015fil Devrim sonras\u0131nda m\u0131s\u0131r, pirin\u00e7 ve bu\u011fday \u00fcretiminde %400\u2019lere varan art\u0131\u015flar g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, bakliyatta art\u0131\u015f %105 seviyesinde kald\u0131. Bunun sebebi g\u00fcnl\u00fck enerji ve kalori hesab\u0131na bak\u0131larak bu y\u00f6nde en verimli \u00fcr\u00fcnlere odaklan\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bakliyatta ayn\u0131 d\u00f6nemde ekili alan ve verim art\u0131\u015f\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fck kald\u0131.<\/p>\n

Ancak 55 y\u0131lda %105 b\u00fcy\u00fcyen bakliyat \u00fcretimi, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l %10 civar\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme g\u00f6sterdi. D\u00fcnyada bakliyata ilginin artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bakliyat art\u0131k hak etti\u011fi yere do\u011fru gidiyor. Bunda D\u00fcnya Bakliyat\u00e7\u0131lar Federasyonu\u2019nun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da \u00f6nemli yer tutuyor.<\/p>\n

COVID-19 salg\u0131n\u0131 d\u00fcnyada t\u00fcm \u00fcr\u00fcnler gibi bakliyat\u0131 da etkiledi. En b\u00fcy\u00fck risk tedarik zincirinin k\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. \u00d6zellikle konteyner bulunamamas\u0131 nedeniyle ya\u015fanan lojistik s\u0131k\u0131nt\u0131lar, petrol fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesine ra\u011fmen navlunda art\u0131\u015f\u0131 getirdi. Mallar\u0131n gecikmesi, \u00fcretime yans\u0131mas\u0131n\u0131n gecikmesi, fabrikalar\u0131n taahh\u00fctlerini yerine getirememesi, t\u00fcm g\u0131da sekt\u00f6r\u00fcnde oldu\u011fu gibi bakliyatta da ya\u015fand\u0131. Baz\u0131 \u00fclkeler bakliyatta ihracat s\u0131n\u0131rland\u0131rmas\u0131na veya yasa\u011f\u0131na gitti. Ancak b\u00fcy\u00fck \u00fcretici ve ihracat\u00e7\u0131 \u00fclkelerin \u00e7o\u011funlukla i\u00e7 t\u00fcketim kapasitelerinin \u00fczerinde \u00fcretim yap\u0131yor olmalar\u0131 nedeniyle bu durum k\u00fcresel bakliyat ticaretini ya\u011fl\u0131 tohumlar, pirin\u00e7 ve bu\u011fdaya g\u00f6re daha az etkiledi. Bu a\u00e7\u0131dan COVID-19 salg\u0131n\u0131 bakliyat sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in bir \u015fans oldu.<\/p>\n

\"Bir\u00e7ok fakt\u00f6r bakliyat talebini artt\u0131r\u0131yor\"<\/h3>\n

Bug\u00fcn 815 milyon insan\u0131n a\u00e7l\u0131k ve yetersiz beslenme sorunu bakliyat\u0131n \u00f6nemini her zaman canl\u0131 tutuyor. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik trendi ile t\u00fcketici tercihleri y\u00fcksek katma de\u011ferli bakliyat y\u00f6n\u00fcnde de\u011fi\u015fiyor. Tar\u0131msal \u00fcretim yapamayan \u00fclkelerin ba\u015fka \u00fclkelerden toprak alarak \u00fcretim yapmas\u0131, ihracat k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ile riskli bir alternatif olarak ortaya \u00e7\u0131karken, tedarik zincirindeki oyuncular artan k\u0131r\u0131lma riskine kar\u015f\u0131 stok tutmaya y\u00f6neliyor. COVID-19\u2019un bir etkisi de d\u00fc\u015fen hane geliri ile beraber ekonomik protein kaynaklar\u0131na ihtiyac\u0131n artmas\u0131 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bunlar sonucunda bakliyata talep art\u0131\u015f\u0131 ve fiyat art\u0131\u015f\u0131 bekleniyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6zellikle nohut ve mercimekte \u00fcretimin yeniden y\u00fckselme e\u011filimine girdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu iki \u00fcr\u00fcnde de kendine yeterlilik d\u00fczeyleri %90\u2019a yak\u0131n. D\u00fcnyada bakliyat\u0131 en iyi i\u015fleme k\u00fclt\u00fcr\u00fc bizde. Bu nedenle d\u00fcnyan\u0131n neresinde \u00fcretilirse \u00fcretilsin, al\u0131p kendi fabrikalar\u0131m\u0131zda i\u015fleyip ihra\u00e7 edebiliyoruz, yeter ki mal ak\u0131\u015f\u0131 kesintiye u\u011framas\u0131n. Devlet destekleri burada \u00e7ok \u00f6nemli. Destekler 5 senelik stratejik bir vizyonla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcrse T\u00fcrkiye kaybetti\u011fi b\u00fct\u00fcn ihracat pazarlar\u0131n\u0131 geri kazanabilir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye olarak bakliyat\u0131 \u00e7ok iyi biliyoruz, ancak \u00fcr\u00fcn i\u015flenmesi ve Ar-Ge noktas\u0131nda geride kalm\u0131\u015f durumday\u0131z. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bakliyat proteini \u00e7ok \u00f6nemli. Proteinin ekstraksyonunda sorun yok, ancak geride kalan %80 oran\u0131nda un ve ni\u015fastan\u0131n \u00f6rne\u011fin ekmek \u00fcretiminde kullan\u0131larak yurt i\u00e7inde de\u011ferlendirilebilmesi gerekiyor. Bunu ba\u015farabilirsek bakliyat kaynakl\u0131 protein konusunda k\u00fcresel anlamda ba\u015fa oynayabiliriz. \u0130hracat\u0131 geli\u015ftirecek bir di\u011fer husus da y\u00f6resel tat farklar\u0131n\u0131 pazarlamak, tohum \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tad\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak T\u00fcrkiye\u2019nin marka de\u011ferini art\u0131rmak.<\/p>\n

Bakliyat sekt\u00f6r\u00fc gelece\u011fe nas\u0131l yat\u0131r\u0131m yapmal\u0131?<\/h3>\n

\u00d6zetle bakliyat sekt\u00f6r\u00fcnde gelece\u011fe yat\u0131r\u0131m amac\u0131yla yap\u0131lmas\u0131 gerekenler:<\/p>\n

    \n
  1. Devletin al\u0131m garantisinin s\u00fcrmesi, \u00e7ift\u00e7ilerin te\u015fvik edilmesi ve desteklenmesi<\/li>\n
  2. Tohum \u0131slah\u0131, sertifikal\u0131 tohum kullan\u0131m\u0131 ve koordineli \u00fcretim<\/li>\n
  3. Verimlili\u011fin art\u0131r\u0131lmas\u0131<\/li>\n
  4. Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile T\u00fcrkiye\u2019nin bitkisel protein \u00fcretim \u00fcss\u00fc haline getirilmesi, katma de\u011ferli \u00fcr\u00fcnlerin geli\u015ftirilmesi<\/li>\n
  5. T\u00fcrk \u00fcr\u00fcnlerinin tan\u0131t\u0131m\u0131 ve \u201cMade in Turkey\u201d marka de\u011ferinin art\u0131r\u0131lmas\u0131\"<\/li>\n<\/ol>\n

    \"\"<\/h3>\n

    Ahmet G\u00fcldal: \"Hem yurt i\u00e7inde hem d\u00fcnyada bakliyat \u00fcretimi artt\u0131\"<\/strong><\/h3>\n

    T\u00fcrkiye'de ve d\u00fcnyada bakliyat \u00fcretiminin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan G\u00fcldal, konu\u015fmas\u0131nda \u015funlar\u0131 ifade etti:<\/p>\n

    \"Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) 2020 y\u0131l\u0131 bakliyat al\u0131m fiyatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Nohut fiyat\u0131 3350 TL, k\u0131rm\u0131z\u0131 mercimek 3500 TL, ye\u015fil mercimek ise 3200 TL oldu.<\/p>\n

    Her ne kadar bakliyatta zikzak \u00e7izen bir \u00fcretim g\u00f6r\u00fclse de, son zamanda hem kamuoyundan hem piyasalardan gelen taleple \u00fcretim art\u0131yor. Bunda en belirleyici fakt\u00f6rler Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n vermi\u015f oldu\u011fu destekler ile TMO\u2019nun 2018 y\u0131l\u0131nda, 25 y\u0131l aradan sonra yeniden \u00fcreticiden t\u00fcketiciye s\u00fcre\u00e7te bakliyat piyasalar\u0131n\u0131 d\u00fczenleme ile g\u00f6revlendirilmesi oldu. O zamandan beri TMO bakliyat al\u0131mlar\u0131na ba\u015flad\u0131. 2018 ve 19\u2019da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck rekolteler g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

    COVID-19 s\u00fcrecinde besin de\u011feri ve fiyat avantaj\u0131 nedeniyle hem yurt i\u00e7inde hem d\u00fcnyada bakliyat \u00fcretimi artt\u0131. Bu sayede elimizdeki stoklar neredeyse t\u00fckendi. 2020 y\u0131l\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131 mercimekte 400 bin ton, ye\u015fil mercimekte 40 bin ton, nohutta 550-600 bin ton, kuru fasulyede de 250-300 bin ton rekolte bekleniyor.<\/p>\n

    \"T\u00fcrkiye D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir otorite olacak\"<\/h3>\n

    Bu y\u0131l k\u0131rm\u0131z\u0131 mercimek al\u0131m fiyat\u0131 %40 oran\u0131nda art\u0131r\u0131ld\u0131. Ama\u00e7 t\u00fcm bakliyat \u00fcr\u00fcnlerinin dengeli olarak desteklenmesi, \u00fclke ihtiyac\u0131 ve ihracata aktar\u0131labilecek \u00fcretimin dengeli olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi.<\/p>\n

    T\u00fcrkiye\u2019nin tar\u0131m politikas\u0131 vard\u0131r ve bu bir deneme yan\u0131lma amac\u0131yla de\u011fil yol haritas\u0131 olarak belirlenmi\u015ftir. Bu akl\u0131n, mant\u0131\u011f\u0131n ve de ihtiya\u00e7lar\u0131n, ticaretin etkili oldu\u011fu bir yol haritas\u0131d\u0131r. TMO burada kendisine verilen misyonu yerine getirebilecek kapasite ve kabiliyete sahiptir. Uzman bir kadroyla, \u00e7ift\u00e7iye verdi\u011fi g\u00fcvenle bu i\u015fi y\u00fcr\u00fctmektedir. Son iki y\u0131ld\u0131r bakliyatta tamamen \u00fcreticiyi memnun etmeye, \u00fcretimin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini sa\u011flamaya y\u00f6nelik giri\u015fimlerde bulunulmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l T\u00fcrkiye nohut ihracat\u0131 153 bin ton, ithalat\u0131 ise 6 bin ton oldu. Nohut \u00f6zelinde net ihracat\u00e7\u0131y\u0131z. Bu s\u00fcre\u00e7 devam ederse T\u00fcrkiye D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir otorite olacakt\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin bu s\u00fcreci devam ettirebilmesi Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile TMO\u2019nun elindedir. Konuya bu bilin\u00e7le yakla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bakliyatta ton ba\u015f\u0131na 800 TL destek verilmektedir. TMO\u2019nun a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 fiyatlar \u00fcretici maliyetinin %30-50 kadar \u00fczerindedir. Bu \u015fekilde bakliyat \u00fcretimine ciddi bir destek verilmektedir.<\/p>\n

    \"COVID-19 s\u00fcrecinde kuru g\u0131da sekt\u00f6r\u00fc T\u00fcrk halk\u0131na sayg\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\"<\/h3>\n

    COVID-19 s\u00fcrecinde b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler \u00f6ncelikle kendi halklar\u0131n\u0131 beslemek i\u00e7in tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerde ihracatlar\u0131n\u0131 k\u0131sma, stoklar\u0131n\u0131 koruma yoluna gittiler. Bakanl\u0131klar olarak bu geli\u015fmeler g\u00fcn g\u00fcn, saat saat izlenerek de\u011ferlendiriliyor, gerekli tedbirler al\u0131n\u0131yor. Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 \u00f6nlemlerinin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Mart ay\u0131ndan itibaren gerek un gerek bakliyat sekt\u00f6r\u00fc, \u00e7ift\u00e7isinden i\u015fleyicisine hi\u00e7bir arz eksikli\u011fine neden olmad\u0131lar. Fiyatlarda da \u00e7ok \u00f6nemli bir art\u0131\u015f olmad\u0131. Salg\u0131n s\u00fcrecinde kuru g\u0131da sekt\u00f6r\u00fc T\u00fcrk halk\u0131na sayg\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n

    TMO salg\u0131n d\u00f6neminde di\u011fer \u00fclkelerin t\u00fcm tedbirlerini takip ederek dikkate ald\u0131. Ocak ay\u0131ndan itibaren yetkilerini g\u00fc\u00e7lendirerek haz\u0131rl\u0131k yap\u0131yordu. Bu haz\u0131rl\u0131klar salg\u0131na kar\u015f\u0131 de\u011fil, her ihtimale kar\u015f\u0131 al\u0131nan \u00f6nlemlerdi, ancak salg\u0131nda da emniyeti sa\u011flad\u0131. Stoklar yeterliydi, ihtiyat tedarikleri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Raflar\u0131n bo\u015f kalmamas\u0131, arz\u0131n kesilmemesi, fiyatlar\u0131n artmamas\u0131 i\u00e7in TMO taraf\u0131ndan piyasaya arz yap\u0131ld\u0131. Fiyatlar b\u00fcy\u00fck oranda sabit kald\u0131.\"<\/p>\n